Hoe iemand helpen die het moeilijk heeft?

Merk je op dat een vriend(in), collega, familielid… het moeilijk heeft? Het is altijd een goed idee om in zo’n geval het gesprek aan te gaan. Zo voelen ze zich gezien, en minder alleen. Blijf tijdens het gesprek vooral rustig, luister aandachtig en oprecht en stel open vragen.

Wees opmerkzaam

Ondersteuning bieden aan vrienden, familieleden of collega’s die het moeilijk hebben? Dat begint bij opmerken dat er iets scheelt.

Iedereen vertoont andere gedragingen tijdens een moeilijke periode: de ene wordt heel stil en gaat confrontaties uit de weg terwijl de andere net vaker conflict opzoekt. Misschien heeft iemand ineens heel erg merkbare gemoedswisselingen? Of zonderen ze zich af wanneer ze normaal gezien gewoon bij de groep komen zitten?

De signalen herkennen is dus een belangrijke eerste stap. Vooral gedragsveranderingen zijn vaak indicatoren dat iemand een moeilijke periode doormaakt.

Start vanuit je waarnemingen

Een gesprek aangaan rond iemands gemoedstoestand kan eng of onwennig aanvoelen. Je wilt hen heel graag laten weten dat je hen wil ondersteunen, zonder te schofferen, of het gevoel te geven dat je oordeelt.

Door te spreken vanuit waarnemingen en observatie geef je de persoon het gevoel dat ze gezien worden, zonder een waardeoordeel te vellen. Denk bv. aan ‘Ik merk dat je recent stiller bent dan gebruikelijk,’ of ‘ik merk dat je recent vaker betrokken bent bij strubbelingen op de werkvloer’.

Bevraag dan steeds of zij dit ook zo aanvoelen, en of ze eventueel willen praten over de oorzaak. Zo geef je aan dat je openstaat voor een gesprek, zonder hen te dwingen meteen in een emotionele uitwisseling te duiken.

Geef je volle aandacht

Je vriend(in), familielid, collega… die het moeilijk heeft, vindt het misschien niet zo eenvoudig om te spreken over wat hen dwarszit. Beloon hun moed om hun verhaal te doen dus zeker met jouw volle aandacht.

Je signaleert dat je aandachtig luistert door bevestigende gebaren te maken (bv. knikken), maar ook door te herhalen wat de andere persoon aanbrengt. Zo neem je actief deel aan het gesprek zonder het te sturen.

Ook open vragen zijn een goede manier om te tonen dat je luistert en open staat voor de ervaring van de ander. Denk bv. aan ‘Hoe voel je je daarbij?’, ‘Hoe was dat voor jou?’ of ‘Waarom raakt dit jou zo denk je?’

Wees ook geduldig. Geef de ander tijd om na te denken over hun antwoord, en om de juiste woorden te vinden om uit te drukken wat ze willen zeggen.

Vermijd ten slotte om advies of een mening te geven, en vraag in de plaats daarvan wat je voor hen kan doen. Wil je toch een advies of mening geven, bevraag dan eerst of ze daarvoor open staan en/of ze daar mentaal de ruimte voor hebben op dat moment. Laat hen zo veel mogelijk aan het roer staan.

Blijf aanwezig

Laat het niet bij één gesprek blijven. Een goed steunnetwerk is namelijk extra belangrijk wanneer iemand een moeilijke periode doormaakt.

Check af en toe even in bij de persoon in kwestie: hoe gaat het nog? Willen ze iets kwijt? Blijf hen ook uitnodigen voor uitstapjes, samenkomsten en andere sociale aangelegenheden.

Het is vaak heel eenvoudig om je geïsoleerd en alleen te voelen wanneer je mentaal op een donkere plek zit. En ondanks dat iemand zich alleen voelt, kan het net dan moeilijk zijn om anderen toe te laten dichtbij te komen.

Consistente steun en nabijheid, ook wanneer het voor hen moeilijk is om ernaar te vragen of het toe te laten, kan één van de lichtpuntjes zijn die iemand er bovenop helpt.

Ga samen op zoek naar een therapeut

Afhankelijk van de ernst en duurtijd van moeilijke momenten en perioden, kan het goed zijn om ook beroep te doen op professionele begeleiding. Die stap is soms best eng.

Geeft je vriend(in), familielid, collega… aan open te staan voor therapie, dan kan je aanbieden om samen op zoek te gaan naar de juiste persoon voor de gepaste ondersteuning. Zo kunnen jullie met z’n tweetjes de nodige afwegingen maken.

Via VindeenTherapeut.be ga je vlot op zoek naar de juiste hulp in de buurt. Je zoekt er op locatie, de hulpvraag, eventueel een specifieke behandelmethode, doelgroep, taal en meer.

Start je zoektocht hier ➡️

Contacteer nooit een therapeut in naam van iemand anders zonder medeweten van die andere persoon. Dit kan kwetsend overkomen, of kan ervoor zorgen dat iemand net extra in z’n schulp kruipt. Therapie is ook een zeer persoonlijke stap, en werkt doorgaans niet of minder goed als er geen persoonlijke motivatie is.

De alarmbel – wanneer jouw hulp niet volstaat

In sommige situaties kan jouw hulp onvoldoende zijn, hoe goedbedoeld en liefdevol gegeven ook.

Is er bijvoorbeeld sprake van suïcidale gedachten (m.a.w. de persoon die je probeert te helpen drukt (in)direct uit dat ze uit het leven willen stappen) of de persoon die je probeert te helpen wordt agressief, dan is het een goed idee om externe, professionele hulp te betrekken.

Een goede eerste stap zijn de Belgische noodnummers: de Zelfmoordlijn op nummer 1813, Tele-Onthaal op het nummer 106 of het algemeen noodnummer op 112, wanneer je denkt dat de persoon in kwestie een bedreiging zou kunnen zijn voor zichzelf of anderen.

Is er sprake van zelfmoordneigingen, dan kan je ook langsgaan op de spoeddienst van het ziekenhuis.

Zorg in dit alles vooral ook heel goed voor jezelf! Iemand helpen opvangen die het moeilijk heeft kan naast een zeer waardevol en dankbaar gebaar ook bijzonder pittig zijn. Bewaak je eigen grenzen dus voldoende en praat zelf met mensen in je omgeving over hoe jij je voelt.